Ülkemizde Yetiştirilen Tarım Ürünleri

Ülkemizde yetiştirilen tarım ürünlerinin ülke ekonomisine katkıları hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Ülkemizde farklı iklim tiplerinin görülmesi, verimli toprakların olması çok çeşitli ürünler yetiştirilmesine olanak sağlamıştır. Yetiştirilen tarım ürünleri; tahıllar, sanayi bitkileri, meyveler, sebzeler ve baklagiller şeklinde gruplandırılır.
Tahıllar
Türkiye’de tarım alanlarının büyük bir bölümünde tahıl tarımı yapılmaktadır. Tahıl, genellikle buğdaygillerden hasat edilen ürünlere ve onların tohumlarına verilen addır.
Başlıca tahıllarımız; buğday, arpa, mısır ve pirinçtir (Çeltik).Tahıl tarımı, ülkemizde tahıl deposu olarak da bilinen iç Anadolu Bölgesi başta olmak üzere Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yoğun olarak yapılmaktadır.
Ürün: Topraktan, bitkilerden, hayvanlardan, denizden elde edilen yararlı şey, mahsul.

Buğday
Ülkemizde en yaygın üretilen tarım ürünüdür. İlkbahar döneminde büyümek için yağış, yaz döneminde ise olgunlaşmak için kurak ve sıcak iklim koşulları ister. Bu özelliği nedeniyle ülkemizin, yaz yağışları alan Karadeniz Bölgesi kıyı kesimleri ile Doğu Anadolu Bölgesi’nde Erzurum – Kars Platosu dışında kalan her yerinde tarımı yapılmaktadır. En fazla buğday üretimi ise İç Anadolu Bölgesi’nde yapılmaktadır
Buğday Üretiminin Bölgelere Göre Dağılımı
Marmara bölgesi:%17 Ege bölgesi:%9
Akdeniz bölgesi:%15 İç Anadolu bölgesi:%28
Karadeniz bölgesi:%12 Doğu Anadolu bölgesi:%6
Güneydoğu Anadolu bölgesi:%13

Üretim: Fayda yaratmak veya yaratılmış mal ve hizmetlerin faydalarını artırmak amacıyla harcanan çabaların tümüdür.

Arpa
Ülkemizde buğdaydan sonra en çok üretilen tahıl ürünüdür. Arpanın ekim alanı buğdayın ekim alanı ile paralellik gösterir. Arpa, düşük sıcaklığa dayanabildiğinden buğdayın yetişmediği yerlerde de yetişebilmektedir. Bira sanayisinin ham maddesidir. Hayvan yemi olarak da kullanılmaktadır. Ülkemizde üretiminin büyük çoğunluğu İç Anadolu Bölgesi’nde gerçekleştirilir. Bunu Güneydoğu Anadolu ve Ege bölgeleri izler.

Mısır
Sıcak ve nemli iklim bölgelerinin bitkisi olan mısır için yaz yağışları çok önemlidir. Ülkemizde doğal yetişme ortamı Karadeniz Bölgesi’dir. Fakat sıcaklığın yeterli olduğu yerlerde sulama yapılarak yetiştirilebilir. Yağ sanayisindeki gelişmeler nedeniyle sulama olanakları artırılarak üretimde ilk sırayı Akdeniz bölgesi almıştır. Bu bölgeyi Karadeniz, Marmara ve Ege bölgeleri izler. Mısır; yağ, hayvan yemi, çerez ve kâğıt hamuru olarak kullanılır.

Pirinç
Pirinç, dünyada en çok, Muson ikliminin hâkim olduğu Güneydoğu Asya ülkelerinde yetiştirilmektedir. Çeltik bitkisinden elde edilen pirincin tarımı için en uygun yerler, akarsu boylarındaki düzlükler ve sulak ovalardır. Pirinç tarlaları sürekli suyla kaplıdır. Bu bataklık ortamında sivrisineklerin üremesine ve bunun sonucunda sıtma hastalığına neden olmaktadır. Bu nedenle pirinç üretiminin büyük yerleşim merkezlerinin yakınlarında yapılması devletçe yasaklanmıştır.
Pirinç üretimi ülkemizde en çok Marmara Bölgesi’nde gerçekleştirilir(%58). Bu bölgeyi Karadeniz(%37) ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri izler.
Pirinç üretiminin yapıldığı yerler
Pirinç, akarsu boylarında bataklık ortamda yetiştiği için sivrisineklerin üremesine neden olur. Bundan dolayı ekim alanları yerleşim yerlerinin dışında devlet kontrolündedir.
Sanayi Bitkileri
Tahıllardan sonra en çok yetiştirilen tarım ürünleri sanayi bitkileridir. Türkiye’deki üretimi son yıllarda büyük oranda artış göstermiştir. Bu ürünler, sanayi tesislerine ham madde oluşturmaktadır. Başlıca sanayi bitkileri; pamuk, şekerpancarı, tütün, zeytin, ayçiçeği, çay ve haşhaştır.
Sanayi Bitkileri: Fabrika ve atölyelerde işlendiğinde çeşitli ürünler elde edilen ve bir sanayi dalı için ham madde oluşturan bitkilere denir. Örneğin; pamuk tekstil sanayisinin, tütün sigara sanayisinin ham maddesidir.

Pamuk
Pamuklu dokuma sanayisinin ham maddesidir. Pamuk, yetişme döneminde bol su, olgunlaşma döneminde ise yüksek sıcaklık ve kuraklık ister. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, GAP ile sulama olanaklarının artırılması sonucu en fazla pamuk üretimi yapılan bölge olmuştur. Bu bölgeyi Ege ve Akdeniz bölgeleri takip eder. Yaz sıcaklıklarının yeterli olmayışı Doğu Anadolu Bölgesi’nde pamuk tarımını sınırlandırmasına rağmen Iğdır Ovası’nda pamuk üretimi yapılmaktadır. Bunun nedeni Iğdır’ın çevresine göre çukurda kalmasından dolayı yazların sıcak ve kurak geçmesidir. Yazların yağışlı olması nedeniyle Karadeniz kıyılarında pamuk tarımı yapılamamaktadır.
Pamuk Üretiminin Bölgelere Göre Dağılımı
Marmara bölgesi:%1 Ege bölgesi:%31
Akdeniz bölgesi:%26 Doğu Anadolu bölgesi:%3
Güneydoğu Anadolu bölgesi:%39
Şekerpancarı
Ilıman iklim kuşağının bitkisi olan şekerpancarı, nemli topraklarda iyi gelişir. Yağışın yetersiz olduğu yerlerde sulamayla yetiştirilebilir.
Ülkemizde ekim alanı en geniş sanayi bitkisidir. Şekerpancarı, Ege ve Akdeniz sahil şeridinde uygun koşullar olmasına rağmen yetiştirilmemektedir. Bu durumun nedeni, daha fazla gelir getiren ürünlerin üretiminin tercih edilmesidir. Ayrıca aşırı yağışın şeker oranını düşürmesi ve çürümeye neden olmasından dolayı Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesiminde de yetiştirilmemektedir.
Ülkemizde en fazla İç Anadolu Bölgesi’nde üretimi yapılmaktadır. Bu bölgeyi Karadeniz (iç kesimleri), Doğu Anadolu, Ege ve Marmara bölgeleri takip eder.

Tütün
Sigara, puro ve kimya sanayisine ham madde olan bir bitkidir. Nemli havayı sevmekle birlikte olgunlaşma ve hasat döneminde kuraklık ister.
Her türlü toprakta tütün tarımı yapılabilir. Yetişme şartları açısından Türkiye’nin birçok kesiminde uygun yetişme koşulları bulmaktadır. Farklı yetişme ortamlarına bağlı olarak ülkemizde değişik türlerde tütünler üretilmektedir.
Türkiye’de tütün tarımı devlet denetiminde yapılır. Bunun nedenleri; kaliteyi korumak ve pazarlama sorununun ortaya çıkmasını engellemektir.
Ülkemiz dört tütün bölgesine ayrılır. Bunlar; Ege, Marmara, Karadeniz, Doğu – Güneydoğu Anadolu Bölgeleri’dir. Bu bölgelerdeki 40 ilde yasal olarak tütün tarımı yapma izni verilmiştir.
Ege Bölgesi, tütün ekim alanları ve üretimi açısından ilk sırada gelir. Bu bölgeyi Güneydoğu Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Marmara bölgeleri izler.

Çay
Tropikal iklim bölgelerinin tarım ürünüdür. Nemli sıcak veya nemli ılıman iklim koşullarında tarımı yapılabilir. Kireçsiz olan topraklarda iyi yetişir. Türkiye’de yalnızca Doğu Karadeniz Bölümü’nün kıyı kesiminde iklim ve toprak koşullarına uyum sağlamıştır. Türkiye’deki çay üretiminin dörtte üçü Rize ilinden sağlanır. Trabzon ve Artvin diğer üretici illerdir. Bahçelerden toplanan çay yapraklarının aynı gün içerisinde fabrikalarda işlenmesi gerekir. Çay yapraklarının çok çabuk bozulmasından dolayı fabrikaların üretim alanlarına yakın olması gerekmektedir.

Zeytin
Akdeniz ikliminin karakteristik bitkisidir. Kış ılıklığı ister ve yaz kuraklığına dayanıklıdır. Zeytin, bir yıl çok, daha sonraki yıl az ürün veren bir bitkidir. Ülkemizde zeytin ağaçlarının yayılış alanlarını Akdeniz iklimi belirlemektedir. Ülkemizdeki en geniş zeytinlikler, Ege Bölgesi’nde özellikle Edremit Körfezi çevresinde toplanmıştır. Ege Bölgesi üretimde ilk sırayı alır. Daha sonra Marmara, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri gelir.
Ege Bölgesi’nde daha çok yağlık zeytin üretimi, Marmara Bölgesi’nde ise sofralık zeytin üretimi yapılır. Zeytin sağlıklı beslenmede, iş olanakları sağlamada, sanayiye ham madde oluşturmada ve pazar yaratmada Türkiye ekonomisi için önemlidir.
UYARI:
Zeytin, kış ılıklığı istediği için kar ve don olaylarından olumsuz etkilenir.

Ayçiçeği
Ülkemizde bitkisel yağ üretiminde en çok kullanılan bitkidir. Bunun dışında çerez olarak tüketildiği gibi hayvan yemi olarak da değerlendirilmektedir.
Bir yaz bitkisi olan ayçiçeği, yetişme döneminde yağış veya sulama, olgunlaşma döneminde kuraklık ister. Bu nedenle Doğu Karadeniz kıyı kesimi ile Doğu Anadolu’da Erzurum – Kars yöresinde tarımı yapılamaz. Ayçiçeği tarımı başta Trakya olmak üzere, Marmara Bölgesi’nde oldukça yaygındır. Bu bölgeyi İç Anadolu, Karadeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri takip eder.

Haşhaş
Uyuşturucu yapımında kullanılmasından dolayı devletin denetimi altında, sınırlı alanlarda ve az miktarda yetiştirilen bir bitkidir.
İlaç yapımında kullanılmasının dışında yemeklik yağ üretilmekte ve tohumları hayvan yemi olarak değerlendirilmektedir. Haşhaşın en fazla üretildiği yer Ege Bölgesi’dir (Afyon – Kütahya).