Isparta gülü tarımı ve endüstrisi

Isparta gülü veya “Pembe Yağ Gülü” olarak adlandırılan Rosa daınascena Mill. dünyada kültürü yapılan diğer kokulu gül türleri arasında kendine özgü keskin ve yoğun kokusu ile parfüm, kozmetik,
ilaç ve gıda endüstrisi için ekonomik değeri en yüksek olan gül türüdür. Türkiye’nin Göller yöresi (Isparta, Burdur, Afyonkarahisar ve Denizli) ile Bulgaristan’ın Kazanlık Yöresi (Stara Zagora, Plovdiv, Karlova ve Pazarcık) dünyanın en önemli yağ gülü ve gül ürünleri üretim üstleridir. Göller yöresinde yağ gülü üretiminin %80’den fazlasını tek başına karşılayan Isparta ilinde Merkez ilçe, Keçiborlu, Gönen, Uluborlu, Eğirdir ve Atabey ilçelerinde, Burdur ilinde Merkez, Ağlasun ve Bucak ilçelerinde, Denizli ilinde Çardak ilçesinde ve Afyon ilinde Dinar ilçesi ve Başmakçı kasabasında yoğun olarak gül tarımı yapılmaktadır.
Isparta’da gülcülük, Yalvaç kazası eşrafından Meydan bey oğlu Mehmet İzzet Efendi’nin oğlu İsmail Efendi’nin (1840-1915) tek başına ve büyük özverisiyle gelişme göstermiştir. İsmail Efendi tarafından ilk yağ gülü bahçesi 1888 yılında dikilmiş ve ilk gül yağı 1892 yılında yine İsmail Efendi tarafından imbiklerle damıtılarak elde edilmiştir. Isparta ilinde her ne kadar yağ gülü yetiştiriciliğine 19. yüzyılın son çeyreği içinde başlanmış ise de, köy tipi (imbik) üretimden fabrika tipi (kazan) üretime ancak. Cumhuriyet Türkiye’si ile geçilebilmiştir. Isparta’da ilk gül yağı fabrikası Mustafa Kemal Atatürk’ün direktifleriyle 1935 yılında kurulmuştur.

1954 yılında 9 gül kooperatifinin bir araya gelerek kurduğu GOLBIRLIK, 4 gül yağı ve 2 konkreti tesisi ile fabrika tipi gül yağı ve konkreti üretiminde büyük ilerleme kaydetmiş, ayrıca 2005 yılından itibaren gül markası ile kozmetik üretiminde büyük bir başarı sağlamıştır. Gül birlik dışında diğer bir gül kooperatifi de 1972 yılında kurulan Başmakçı Gül Kooperatifidir, Bu iki kooperatif dışında ayrıca yörede faaliyet gösteren özel sektöre ait çok sayıda (Aksakal, Aydın, Aprikus, Biolandes, Doğan, Erçetin, İnan, Gürkan, Kalay, Sebat, Robertet, Yıldız, vs.) gül yağı fabrikası bulunmaktadır. 2005 yılında Süleyman Demirel Üniversitesi bünyesinde Gül ve Gül Ürünleri Araştırma ve Uygulama Merkezi (GÜLAR) kurulmuş, Türk Patent Enstitüsü’nden 6 Mayıs 2006 tarihinde Isparta gülüne coğrafi işaret tescil belgesi alınmış ve böylece yağ gülünün Isparta’ya özgü olduğu tescil edilmiştir.
Isparta ilinde çiçeklenme sezonu yaklaşık 2 ay (Mayıs başıTemmuz başı arası) olup, çiçeklenme sezonu boyunca sabahın çok erken saatlerinden itibaren toplanan çiçekler damıtma veya ekstraksiyon için uçucu yağ tesislerine gönderilmektedir. Göller yöresinde her yıl yaklaşık 25 bin da yağ gülü plantasyon sahasından ortalama 10 bin ton yağ gülü çiçeği üretilmekte, yörede faaliyet gösteren 20 kadar damıtma ve ekstraksiyon tesisinde yılda 1.5 ton kadar gül yağı, 2 ton kadar absolüt ve 5 ton kadar konkreti elde edil-mektedir. Bu ürünlerin ihracatından Isparta ekonomisine yılda 15 milyon Euro’nun üzerinde döviz girmektedir. Üstelik 10 bin kadar aileki bu da yaklaşık 50 bin insan demektir gülden geçimini sağlamaktadır.